Ikoon van de maand archief

JANUARI 2016
»
28-1-2016
Opdragen van Christus in de Tempel

28053 Opdracht van Christus in de tempelRusland
17e eeuw
58×42,5cm

Volgens de Joodse wet moesten Jozef en Maria hun eerstgeboren zoon in de Tempel van Jeruzalem aan Jahweh opdragen Op het ogenblik dat zij het kind aan de oude Simeon presenteren herkent deze in Christus de Koning. De Heilige Geest had Simeon geopenbaard dat hij alvorens te sterven de Koning zou aanschouwen. Ook de profetes Hanna, die links achter Maria staat, herkent in Christus de verlosser.

DECEMBER 2015
»
3-12-2015
Moeder Gods van Kykkos, Kikkskaja-Milostivaja

Ikoon van de maand december 2015

Volgens de overlevering zou de eerste ikoon van het type Kikkskaja-Milostivaja door de evangelist Lucas geschilderd zijn. Kenmerkend is dat het Christuskind op de linkerarm van de Moeder Gods zit en de wang tegen het gelaat van zijn Moeder heeft aangedrukt, terwijl de blik is afgewend. De Moeder Gods houdt met haar rechterhand de onderarm van het Kind vast. De ontblote beentjes van het Christuskind zijn een voorverwijzing naar het lijden van Christus.

Het Kind toont een geopende schriftrol, meestal met een tekstgedeelte uit Lucas 4, 18: “De Geest van de Heer rust op mij, want hij heeft mij gezalfd. Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan blinden het herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven.” of  uit Jesaja 61, 1: “De geest van God, de Heer, rust op mij, want de Heer heeft mij gezalfd. Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan verslagen harten hoop te bieden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan geketenden hun bevrijding.”

De ikoon heeft haar naam te danken aan de verblijfplaats in het Kykkos-klooster op het eiland Cyprus. Toen in 1576 de ikoon van een zilveren bekleding werd voorzien, is daar voor het eerst de naam Kikkiotissa in geschreven. Deze naam is in het Slavisch Kikkskaja geworden.

Het feest van de Moeder Gods Kikkskaja-Molotsivaja wordt op 26 december gevierd.

SEPTEMBER 2015
»
1-9-2015
Moeder Gods van de beschermende mantel

09.13 MG beschermende mantel 042

Onder de beschermende mantel van de Moeder Gods vinden vele personen van verschillende pluimage beschutting: de wereldlijke en de kerkelijke macht zijn rijk vertegenwoordigd. Naast de Moeder Gods houden twee engelen een diskos met haar naamtekens ΜΡ ΘΥ. De ikoon is een variant op de westerse “Schützmantelmadonna”, die vooral geliefd werd in die delen van West-Rusland die onder Poolse heerschappij stonden. Op de polje van de ikoon zijn vier zogenaamde randheiligen voorgesteld. Zij zijn de bescherm- of naamheiligen van de eigenaar of opdrachtgever van de ikoon. Links zijn de non Paraskovia (Paraskeve) en de bisschop Silvester voorgesteld, rechts martelares Akilinia en non Matrona. De ikoon is niet alleen op grond van de stijl, het kleurgebruik en de centrale iconografie maar ook op grond van de bisschop Silvester uit een grensgebied met het Westen afkomstig.

JULI 2015
»
3-7-2015
Synaxis van de twaalf Apostelen

 

Synaxis van de twaalf Apostelen 129

Griekenland, 18e eeuw
33 x 24½

De ikoon toont de twaalf heilige Apostelen, zoals in het Grieks boven de verzamelde discipelen is geschreven. Zij staan als kerkstichters rond de twee apostelvorsten Petrus en Paulus, die de kerk vasthouden. Boven hen is de Drieëenheid van Vader, Zoon en Heilige Geest boven een wolkenrand afgebeeld. De vrolijke kleuren zijn typerend voor ikonen uit Griekenland. De ikoon is gedateerd: 17 november 1865.

Zie: www.ikonenmuseumkampen.nl

JUNI 2015
»
2-6-2015
Johannes de Theoloog in stilzwijgen

Johannes de Theoloog in stilzwijgen 125

Rusland, 18e eeuw
30 x 26 cm

De apostel Johannes, die in gepeins zijn rechterhand voor zijn mond houdt. Voor hem op schoot ligt een geopend evangelieboek. Op zijn schouder zit een engel die de boodschap van God aan Johannes doorgeeft. Deze engel heeft de achtpuntige nimbus van God rond zijn hoofd, hij is immers de goddelijke inspiratie. Naast de engel staan de Slavische lettertekens voor de Heilige Geest. Links achter Johannes het symbool van de evangelist: de gevleugelde leeuw. In de westerse iconografie is de evangelist Johannes verbonden aan de adelaar. In het oosten echter wordt meestal de leeuw als symbool voor Johannes gebruikt en dientengevolge is de adelaar dan het symbool voorde evangelist Marcus. Hierbij wordt de uitleg van Ireneus gevolgd, die uit Klein-Azië afkomstig was en in 177/178 bisschop van Lyon werd.

Zie: www.ikonenmuseumkampen.nl

MEI 2015
»
5-5-2015
Hemelvaart van Christus

Hemelvaart van Christus

002 hemelvaart

 

 

 

Rusland, 17e eeuw

65 x 52 cm

 

Christus wordt door twee engelen naar de hemel gedragen. Als symbool van deze verheerlijking is de figuur van Christus omringd door een stralende mandorla. De blik van Christus is gericht op de figuren die op de aarde achterblijven en ook zijn handen houdt Hij zegenend omlaag.

Centraal tussen de achterblijvende discipelen staat de Moeder Gods (Maria). Aan beide kanten van de Moeder Gods staan engelen die gekleed zijn in stralend witte gewaden.  Naast de linker engel staat Petrus met zijn hoofd fier omhoog geheven. Naast de rechter engel staat Johannes; hij heeft zijn hand voor de borst geslagen.

MAART 2015
»
31-3-2015
Moeder Gods van de Passie

Moeder Gods van de Passie 024De ikoon Moeder Gods van de Passie is zowel in de Russisch-orthodoxe als in de Rooms-katholieke kerk een bekende afbeelding. Kenmerkend is dat het Christuskind op de linkerarm van de Moeder Gods zit en toevlucht zoekt bij zijn moeder. Het Kind houdt met beide handen de rechterhand van de Moeder Gods vast en kijkt achter zich naar een van de twee engelen, die naast het hoofd van zijn moeder zijn afgebeeld. De engelen tonen gewoonlijk de passiewerktuigen: kruis, lans en hysopstengel, maar deze zijn op de hier getoonde ikoon na restauratie niet meer aangebracht. Kenmerkend voor de afbeelding is ook losse schoentje of sandaaltje, dat vlak onder de rechtervoet van het Kind wordt afgebeeld. Dit motief van de ontblote hiel -de Achillespees- wordt meestal geïnterpreteerd als verwijzing naar verraad van Judas, maar kan ook worden opgevat als een verwijzing naar Genesis 3, 15: “Vijandschap sticht ik tussen jou en de vrouw, tussen jouw nageslacht en het hare, zij verbrijzelen je kop, jij bijt hen in de hiel.”

De oorspronkelijke ikoon van de Moeder Gods van de Passie is ontstaan op Kreta onder invloed van de Italiaanse Madonnaschilderingen. Aan Andrea Ricco di Candia wordt de ikoon toegeschreven, die in Rome een speciale verering genoot. Deze ikoon is in de negentiende eeuw, nadat zij verschillende branden had doorstaan, door de toenmalige paus Pius IV in 1867 tot palladium van de Rooms-Katholieke kerk uitgeroepen. Zij hangt in de Sant’Alfonso in Rome.

Het feest van de Moeder Gods van de Passie wordt op 30 april en 13 augustus gevierd.

 

5-3-2015
De Onthoofding van Johannes de Voorloper

 

Op deze ikoon is de Onthoofding van Johannes de Voorloper, een kerkelijke feestdag in de Russisch-orthodoxe Kerk, afgebeeld. Links is te zien hoe een soldaat van koning Herodes Johannes wegvoert uit de gevangenis. De kroon die door een engel boven het hoofd van Johannes wordt gehouden verwijst al naar zijn naderende martelaarschap. Rechts op de ikoon wordt de onthoofding van Johannes uitgevoerd door de beul, die zijn zwaard trekt. In het midden van de ikoon is de onthoofding een feit: daar ligt het afgehouwen hoofd op een schaal.  De onthoofding geschiedde op bevel van Herodes na een verzoek van Salomé. Deze stiefdochter van de koning had hem door haar dans zo buiten zinnen gebracht dat hij haar verzocht een wens te doen, waarop zij het hoofd van Johannes vroeg. Geheel bovenaan, in een wolkenband zien Christus Pantokrator en engelen neer op de gebeurtenissen.

Zes randheiligen, van wie de namen niet eenduidig zijn te vertalen, kijken op naar het schouwspel. Links staat de apostel en evangelist Johannes en onder hem zijn twee martelaren afgebeeld. Rechts staan de heilige Nikolaas van Myra, een kloosterstichter en grootmartelares Paraskeve.

FEBRUARI 2015
»
2-2-2015
Apostel Johannes en Johannes de Soldaat

Apostel Johannes en Johannes de Soldaat 023

Twee heiligen, Johannes de Apostel en Johannes de Soldaat, zijn ten voeten uit en een kwartslag gedraaid afgebeeld. Beide heiligen wijzen op en kijken naar een Engelendeësis geheel bovenaan. Daar is de jonge Christus Immanuël geflankeerd door twee engelen.

Johannes de Apostel is volgens de overlevering dezelfde persoon als de evangelist Johannes. Voordat hij discipel van Jezus werd, was Johannes volgeling van Johannes de Voorloper. Johannes stierf op hoge leeftijd in ballingschap op het eiland Patmos. Op ikonen op ikonen die hem voorstellen na de kruisdood van Christus is hij te herkennen aan zijn hoge voorhoofd, een teken van grote wijsheid, en aan zijn oude uiterlijk. Op ikonen die hem voorstellen tot het moment van de kruisdood is Johannes een baardeloze jongeling.
Johannes de Soldaat diende in het leger van keizer Julianus Apostata, van wie hij de opdracht kreeg om christenen te vervolgen. Geheel tegen het bevel in hielp Johannes de Christenen juist te ontsnappen aan de vervolging, hetgeen hem uiteindelijk in de gevangenis deed belanden. Toen keizer Julianus in 363 in de strijd tegen de Perzen omkwam, werd Johannes vrijgelaten uit de gevangenis en wijdde hij de rest van zijn leven aan het helpen van arme mensen. Op ikonen wordt Johannes altijd voorgesteld als soldaat met harnas en beenwindselen en chlamys. Ook draagt hij een kruis ten teken van geloof. In de Russisch-orthodoxe kerk wordt Johannes de Soldaat op 30 juli herdacht.

DECEMBER 2014
»
31-12-2014
De doop van Christus in de Jordaan

Doop in de Jordaan

Christus wordt gedoopt door Johannes de Voorloper, die in eerbied voorover gebogen is naar zijn Meester. Vanuit de hemel daalt Gods Geest neer, in de gedaante van een duif. Op de rechteroever zijn drie engelen getuige van het tafereel. Hun handen zijn uit eerbied bedekt met doeken.

Op de ikoon wordt  op het moment van de Doop de Drieëenheid weergegeven: God de Vader spreekt vanuit het in beeld gebrachte godsteken, de Heilige Geest daalt in de gedaante van de duif af en Christus de Zoon staat in de rivier. De Triniteit wordt ook benadrukt door de drie stralen, waarin de straal uit het godsteken eindigt.

4-12-2014
Johannes de Voorloper

JohannesJohannes de Voorloper039 de Doper wordt in de Russisch-orthodoxe kerk de Voorloper genoemd, vanwege zijn rol als voorloper en boodschapper van het Evangelie voor de komst van Christus. De profeet Maleachi voorzegde reeds dat een “bode vooruit gezonden zal worden” om de weg voor de Messias te bereiden. Als bode, in het Grieks angelos, engel heeft Johannes dan ook vaak vleugels. Iconografisch uitzonderlijk zijn de volledige kameelharen mantel en de kroon op het hoofd van Johannes. De tekst op de schriftrol luidt: “Bekeert u want het Rijk der Hemelen is nabij.”

In de stijl van de ikoon is de Barokke invloed, die met name vanaf de tweede helft van de  zeventiende eeuw in Rusland geliefd wordt, te herkennen. De kroon van Johannes is hier een fraai voorbeeld van. De verfijning en het koloriet wijzen op een herkomst uit Jaroslavl’.

NOVEMBER 2014
»
17-11-2014
Ontslapen van de Moeder Gods
Ikoon van de maand

Ikoon van de maand

De laatste jaren van de Moeder Gods worden beschreven in de Legenda Aurea, een verzamelwerk van heiligenverhalen uit het einde van de 13de eeuw, waarin vele vertellingen, die al eeuwenlang bekend waren, bijeengebracht zijn. Zo werd het verhaal over de Moeder Gods reeds in de 2de eeuw in het Nabije Oosten verteld. Er zijn twee lezingen voor de sterfplaats van de Moeder Gods. De ene variant plaatst de gebeurtenis in Efeze, waar de Moeder Gods met Johannes verbleef, de andere variant laat het ontslapen in Jeruzalem plaatsvinden. Deze laatste versie is in beeld gebracht. De apostelen komen begeleid door engelen op hun wolkenschuitjes naar Jeruzalem. Alleen Thomas, die uit India moest komen, was te laat. Als bewijs voor het ten hemel varen geeft de Moeder Gods hem haar ceintuur. Midden boven op de ikoon wordt deze overhandiging in beeld gebracht, terwijl zij door engelen omhoog wordt gedragen. Toch is Thomas aan het hoofdeinde van het sterfbed ook geschilderd om het getal van de twaalf apostelen compleet te maken.

Als Christus de ziel van Zijn Moeder heeft meegenomen, willen de apostelen het lichamelijk omhulsel in het Dal van Josaphat begraven. De processie wordt dan verstoord door Jefonias, die de baar wil omstoten. Omdat hij met zijn handen de Ark – waaruit Christus is voortgekomen – heeft aangeraakt, worden zijn handen door de aartsengel Michaël afgehakt. Na zijn onmiddellijke bekering groeien de handen weer aan.
De vier bisschoppen achter de baar zijn van de eerste christengemeenten: Dionysios, Jakobus, Hierotheus en Timotheus.De weeklagende vrouwen zijn de zogenaamde vriendinnen van de Moeder Gods, die als pleuranten zijn weergegeven voor de architectuur. Geheel boven zijn God de Vader en de Zoon met de Heilige Geest in de hemel voorgesteld, terwijl daaronder engelen de hemelpoorten openen om de Moeder Gods binnen te laten. De datum voor het feest, 15 augustus hangt samen met de wijding van de kerk van het Ontslapen tussen Jeruzalem en Bethlehem.

OKTOBER 2014
»
2-10-2014
Pokrov van de Moeder Gods.

pokrov moeder gods

De meeste ikonen waarop de Pokrov van de Moeder Gods is afgebeeld, tonen een combinatie van twee wonderbaarlijke gebeurtenissen die volgens de overlevering beide in Constantinopel zouden hebben plaatsgevonden. Het eerste verhaal betreft de verschijning van de Moeder Gods aan Andreas Salos, de kluizenaar en “nar om Christus’ wil”. Op deze ikoon staat de uitgemergelde en in een eenvoudig kleed gehulde Andreas met zijn leerling Epiphanos rechts van het midden in het onderste deel van de ikoon afgebeeld. Andreas wijst naar boven, naar de Moeder Gods, die in het bovenste deel is afgebeeld. De Moeder Gods houdt haar sluier beschermend (“pokrov” betekent bescherming) en biddend op voor de gehele Kerk, gesymboliseerd door het grote kerkgebouw in de achtergrond. Achter de Moeder Gods volgt een stoet heiligen, onder wie Johannes de Voorloper, de apostelen Johannes, Petrus en Paulus en de drie Hiërarchen Basileios de Grote, Johannes Chrysostomos en Gregorios de Theoloog. Het gebed van de Moeder Gods richt zich op Christus, die in de hoek linksboven is afgebeeld. Volgens de legende zou de Moeder Gods elke vrijdag verschijnen en zo werd het wonder ook wel het “gewoontewonder” genoemd.

In het onderste deel van de ikoon is de hymnendichter Romanos Melodos, diaken in de Blachernenkerk in Constantinopel, afgebeeld. Hij moest tijdens de Kerstliturgie zingen voor het keizerlijk paar, maar was niet gezegend met een fraaie stem. Na bezoek van de Moeder Gods in een droom (rechtsonder) waarbij de Moeder Gods hem tekst en muziek in de mond stopt, kon Romanos zeer fraai zingen. Zo is hij de dichter geworden van het beroemde Kerstkondakion en vele andere hymnen ter ere van de Moeder Gods. Hij staat centraal afgebeeld, zingend voor keizerin Theodora en haar gemaal Leo VI de Wijze (links).

De wonderbaarlijke verschijning van de Moeder Gods aan Andreas in de Blachernenkerk en het wonder van Romanos de Zoete Zanger werden vanaf de twaalfde eeuw op dezelfde dag gevierd en daarom op ikonen samengevoegd tot één voorstelling. Het feest van de Moeder Gods Pokrov en Romanos Melodos wordt op 1 oktober gevierd.

 

AUGUSTUS 2014
»
4-8-2014
Profeet Elia met vita

Profeet Elia met vita

 

 

Centraal de oudtestamentische profeet Elia, gekleed in een kameelharen mantel. Op de polje van de ikoon wordt hij aangeduid als de heilige Elia de Thisbiet (Thevitenica).  De profeet maakt met zijn rechterhand de vredesgroet, terwijl zijn linkerhand een geopende schriftrol toont. Boven het hoofd van de profeet is het Mandylion, de niet-met-mensenhanden-gemaakte afbeelding van het gelaat van Christus te zien. Rondom Elia zijn tien taferelen uit zijn leven weergegeven.

 

 

 

De linker kolom:

  1. de geboorte van Elia, door engelen in vuur gebracht
  2. de roeping van Elia
  3. Elia vermaant koningin Izebel
  4. Elia ontmoet de weduwe van Sarefat
  5. de opwekking uit de dood van de zoon van de weduwe van Sarefat

De rechter kolom:

  1. Elia vermaant koning Achab
  2. God (Sebaot)  verschijn aan Elia bij een spelonk in de berg Horeb
  3. een engel bezoekt Elia, terwijl hij onder de jeneverboom zit
  4. de roeping van Elisa
  5. de vurige hemelvaart van Elia

Opvallend is dat de voeten van Elia deels over de rand van de voorstelling zijn geschilderd, waardoor het lijkt alsof de profeet ieder moment in onze wereld kan treden. Daardoor zijn de wereld van de gelovigen en de heilige zichtbaar met elkaar verbonden.

Onder de tekstrol is een opdracht geschreven, die helaas niet meer te ontcijferen is. Slechts de woorden “de heilige ikoon” zijn te lezen.

JULI 2014
»
8-7-2014
Christus Koning der Koningen en Hogepriester

Christus Koning der Koningen en Hogepriester 001

Christus Pantokrator (“Albeheerser”) is gezeten op zijn troon. De troon is in barokke stijl geornamenteerd en geplaatst op een wolkendek, symbool voor het hemelrijk. Christus draagt op zijn hoofd een kroon en is gekleed in koninklijk gewaad. Met zijn rechterhand brengt Christus de vredesgroet, terwijl de linkerhand een bol vasthoudt. De achtergrond van de afbeelding is versierd met bladmotieven, die in reliëf in het hout gestoken zijn, waardoor het lijkt alsof de ikoon wordt bedekt door een oklad (bekleding).

Zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament zijn verwijzingen te vinden naar het Koningschap en het Hogepriesterschap van Christus. Christus als de erfhouder van de troon van koning David rechtvaardigt Hem als een vorst. In profetieën en psalmen wordt regelmatig voorzegd dat een (eeuwig) koningschap zal berusten bij de Allerhoogste. Teksten van Jeremia, Jesaja en Daniël en de psalmen 2, 11, 45, 47, 72, 103, 110 en 145 zijn enkele aansprekende voorbeelden. In het Nieuwe Testament legt vooral de evangelist Matteüs de nadruk op de komst van het Koninkrijk der Hemelen. Christus’ functie als priester wordt in verband gebracht met psalm 110: “De Heer heeft gezworen, en komt op zijn eed niet terug: Je bent priester voor eeuwig, zoals ook Melchisedek was.”

Koning en priester Melchisedek is een belangrijk prototype van Christus: als vorst heeft ook hij een offer van brood en wijn aan God opgedragen, zoals Christus in het Laatste Avondmaal. In de  iconografie van de oosterse kerk draagt Christus gelijk de sterfelijke keizer derhalve het purperen colobium, de gouden clavi (zie inleiding), soms een kroon, zetelt Hij op een troon met een kussen onder de voeten. Gelijk de sterfelijke hogepriester draagt Hij een omophorion (bisschopsstola) en soms een mitra.

JUNI 2014
»
6-6-2014
Christus met het Grimmige Oog

Christus met het grimmige Oog

Op deze ikoon van het Pantokrator-type is Christus in “portretformaat” afgebeeld. Kenmerkend voor dit type afbeelding is de indringende gezichtsuitdrukking. Deze strenge afbeelding van Christus heeft geleid tot de bijnaam “Jaroje Oko“ (letterlijk: het boze oog), die verwijst naar de tekst in Marcus 3, 5a: “Hij keek hen boos aan, maar ook diepbedroefd vanwege hun hardleersheid.” Wat betreft iconografie is deze ikoon ietwat afwijkend van de meeste afbeelding van Christus met het Grimmig Oog: zowel de handen als een evangelieboek zijn te zien, terwijl gewoonlijk alleen het gelaat van Christus is afgebeeld.

APRIL 2014
»
4-4-2014
De Mirredragende vrouwen bij het graf van Christus

De Mirredragende vrouwen bij het graf 026-1_bewerkt-2

Centraal de vrouwen die het lichaam van de gestorven Christus willen balsemen. Aan het hoofdeinde van het graf zien zij een engel die hen de blijde boodschap van Christus’ opstanding verkondigt. De doeken, waarin de gestorven Christus was gewikkeld, liggen nog in het graf. Enigszins in de achtergrond is te zien hoe Christus aan Maria van Magdala verschijnt in de hof waarin het graf is gelegen. Deze voorstelling, genaamd Noli me tangere (“raak mij niet aan”), wordt ook wel afzonderlijk op ikonen afgebeeld. Nog verder op de achtergrond is de stad Jeruzalem voorgesteld. De begraafplaatsen bevinden zich immers altijd buiten de stadsmuren.

Het moment noch het feit van Christus’ Opstanding wordt in de evangeliën beschreven. Geen mens is ook getuige geweest van de Opstanding. Het moment vlak na de Opstanding wordt in de ikoon van de Mirredragende vrouwen bij het graf van Christus geïllustreerd: het lege graf is het teken van Christus’ Verrijzenis.

De vier evangelisten geven allen een verschillende beschrijving van de vrouwen aan het graf:
Matteüs noemt Maria van Magdala, de andere Maria en een engel, Marcus noemt Maria van Magdala, Maria Salomé, Maria Jakobus en een man, Lucas noemt Maria van Magdala, Johanna, Maria Jakobus en andere vrouwen en Petrus, terwijl Johannes alleen Maria van Magdala en Simon Petrus noemt. Op de ikoon wordt slechts een vrouw met naam genoemd, namelijk de Moeder Gods. De grote hoeveelheid van gestapelde nimbi (maar liefst dertien) doet een grote toeloop vanuit de stad Jeruzalem vermoeden, waarbij de aanschouwer wellicht wordt uitgenodigd zich aan te sluiten.

MAART 2014
»
4-3-2014
Moeder Gods van het Teken van Novgorod

Moeder Gods van het Teken 047-1De Moeder Gods in Orante (biddende) houding, in halfformaat en met opgeheven handen afgebeeld. Voor haar is Christus als preëxistente Zoon van God afgebeeld omgeven door een gloriool (stralenkrans in medaillonvorm). De afbeelding verwijst naar een profetie van Jesaja (Jes. 7, 14) “Daarom zal de Heer zelf u een teken geven: de jonge vrouw is zwanger, zij zal spoedig een zoon baren en hem Immanuël (“God met ons”) noemen.”

De Moeder Gods van het Teken is beschermikoon van de stad Novgorod. De Moeder Gods van het Teken heeft in 1169 een groot wonder verricht in Novgorod, toen deze stad werd belaagd door de vijandelijke troepen van Suzdal’. Haar ikoon op de transen van de stadsmuren van Novgorod heeft de afgevuurde pijlen afgebogen en de Moeder Gods begon zelfs te wenen. De vijand kon niet tegen zoveel goddelijke inmenging op en droop af, Novgorod was gered.

De feestdagen van de Moeder Gods van het Teken worden op 28 maart, 20 juli en 27 oktober gevierd.

FEBRUARI 2014
»
4-2-2014
Profeet Jesaja

Profeet Jesaja 003adobeDe oud-testamentische profeet Jesaja, ten voeten uit afgebeeld, toont met zijn linkerhand een geopende schriftrol en houdt in zijn rechterhand een tang met daarin een gloeiende kool – een verwijzing naar het verhaal van de roeping van Jesaja, waarin een serafijn met een gloeiende kool de lippen van Jesaja aanraakt om deze te reinigen (Jes. 6, 6). Ook de tekst die op de geopende schriftrol is te lezen bevat enkele woorden uit dit bijbelgedeelte: “Ik voorzeg”, “de tang” en het woord “geheim”.

De ikoon maakte waarschijnlijk deel uit van de Profetenrij in een ikonostasewand in een kerk, ter linkerzijde van de Moeder Gods van het Teken.

JANUARI 2014
»
4-1-2014
Johannes de Voorloper

januari 2014 Johannes de Voorloper 019-1

 

Johannes de Voorloper (de Doper) is frontaal en ten voeten uit afgebeeld als engel, een verwijzing naar zijn functie als boodschapper van de komst van en wegbereider voor Christus. In zijn linkerhand houdt Johannes een geopende schriftrol met de tekst “Bekeert u, want het Rijk der Hemelen is nabij.” Een staf in de vorm van een kruis rust tegen zijn schouder. Op de grond naast Johannes staat een kelk met daarin zijn hoofd. Na zijn gevangenneming zou Johannes op verzoek van Salomé, de stiefdochter van Koning Herodes, onthoofd worden. Aan de andere zijde van Johannes ligt een bijl tegen stam van een boom waarvan één tak is afgehouwen. Dit is een verwijzing naar Matteüs 3,10, waarin Johannes tegen de Farizeeën en  Sadduceeën zegt: “De bijl ligt al aan de wortel van de boom: iedere boom die geen goede vrucht draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen” (zie ook Luc. 3, 9).

De ikoon is afkomstig uit Valachije, een gebied dat sterk onder de invloed heeft gestaan van de Griekse schildertraditie. Het levendige koloriet en de zwarte accenten, en uiteraard de Griekse tekst, zijn een duidelijk bewijs voor deze verwantschap.

DECEMBER 2013
»
1-12-2013
De eniggeboren Zoon en Woord van God

Fijngeschilderde ikoon m095 RGBet een iconografisch complexe voorstelling die verwijst naar een liturgische hymne die wordt toegeschreven aan de Byzantijnse keizer Justinianus (527-565). De ikoon is opgebouwd uit meerdere afzonderlijke scènes. Geheel boven de Heilige Drievuldigheid. Daaronder een voorstelling van Christus Immanuël en de afbeelding “Ween niet over mij, o Moeder”. Geheel onder twee taferelen uit de Hades. Links Christus als zegevierende soldaat, terwijl een engel de duivel geselt. Rechts een wolfachtige, een raaf en een groep doden die wordt vertreden door de dood, gezeten op een apocalyptisch dier.

Verschillende elementen uit de tekst van de hymne Eniggeboren Zoon zijn als volgt terug te vinden in de afbeelding:

 

“U eniggeboren Zoon en Logos” (Christus Immanuël met de geopende schriftrol)

“God de Vader” (God de Vader geheel bovenaan)

“U onsterfelijke” (Christus, tronend op cherubijnen in goddelijk licht, de zon en de maan als symbool van de eeuwigheid)

“Wil omwille van ons uit de heilige Moeder Gods en immerdurende maagd het vlees aannemen” (De engel met de diskos met de lettertekens IC XC rechts is de engel die de vleeswording aankondigt)

“Onveranderlijk bent u mens geworden” (Christus Immanuël met de geopende schriftrol)

“Aan het kruis geslagen” (Moeder en Zoon boven de sarcofaag)

“Hebt u de dood vertreden” (Links Christus als soldaat op kruisbalk tegenover de ruiter des doods)

“U, een van de Drie-eenheid”           (Vader, Zoon en Heilige Geest midden boven)

“Tezamen aanbeden en verheerlijkt met de Vader en de Geest” (Vererende engelen die de mandorla dragen)

NOVEMBER 2013
»
1-11-2013
Moeder Gods van Vladimir Vladimirskaja

Moeder Gods van Vladimir 110-1Moeder Gods ikoon van het type Eleousa. De Moeder Gods houdt het Kind op de rechterarm en wijst met de linkerarm op Hem. De wangen van Moeder en Kind zijn tegen elkaar aangedrukt. Kenmerkend voor de Vladimirskaja is het Christuskind dat de onderzijde van de linkervoet laat zien.

De ikoon van de Moeder Gods van Vladimir zou door de evangelist Lucas zijn geschilderd. De originele Byzantijnse ikoon is in een bruidsschat naar Kiev gebracht. In 1158 werd de ikoon naar Vladimir overgebracht en in de kerk van de Geboorte ondergebracht. Aan deze stad dankt de ikoon haar naam, die zij bleef behouden toen zij in 1395 naar Moskou werd verplaatst. Vele wonderen heeft de Moeder Gods verricht, ook als veldvrouw: de Tataren en de Polen werden dankzij haar tussenkomst verslagen. In de Ontslapenis-kathedraal is zij tot de revolutie vereerd en aanbeden. Daarna is de ikoon als ‘cultuurbezit’ onderzocht en schoongemaakt en van vele overschilderingen ontdaan. De hier afgebeelde ikoon volgt getrouw het origineel. Naast de centrale voorstelling zijn twee randheiligen afgebeeld. Links de Engelbewaarder en rechts Helena.

De ikoon wordt bedekt door een zilveren oklad met fraai graveer- en drijfwerk die de achtergrond bedekt, maar de figuren in hun geheel vrijlaat. Opvallend is dat het maphorion van de Moeder Gods ook deel uitmaakt van de oklad en dat de Moeder Gods is gekroond in het zilver. Een aardig detail is dat de oklad ook vervaardigd is in Vladimir, in het jaar 1817. Het feest van de Vladimirskaja wordt op 21 mei, 23 juni en 26 augustus gevierd.

OKTOBER 2013
»
3-10-2013
Moeder Gods Verlicht mijn smart

MG Verlicht mijn smart 056-1

De naam van deze afbeelding is ontleend aan een strofe uit de Akathistos Hymne. Kenmerkend voor dit type afbeelding is dat Moeder Gods is afgebeeld in halfformaat. Haar linkerhand legt zij op de benen van het Christuskind, dat bij haar op schoot ligt, haar rechterhand houdt zij tegen haar slaap. De uitdrukking van houding van Maria laat smart zien. Het Kind houdt een tekstrol omhoog met daarop de tekst “Oordeel een rechtvaardig oordeel”. Het feest van de Moeder Gods Verlicht mijn smart wordt op 25 januari en 9 oktober gevierd.

SEPTEMBER 2013
»
4-9-2013
Moeder Gods van de beschermende mantel

MG beschermende mantel 042-1

Onder de beschermende mantel van de Moeder Gods vinden vele personen van verschillende pluimage beschutting: de wereldlijke en de kerkelijke macht zijn rijk vertegenwoordigd. Naast de Moeder Gods houden twee engelen een diskos met haar naamtekens ΜΡ ΘΥ.

De ikoon is een variant op de westerse “Schützmantelmadonna”, die vooral geliefd werd in die delen van West-Rusland die onder Poolse heerschappij stonden. Op de polje van de ikoon zijn vier zogenaamde randheiligen voorgesteld. Zij zijn de bescherm- of naamheiligen van de eigenaar of opdrachtgever van de ikoon. Links zijn de non Paraskovia (Paraskeve) en de bisschop Silvester voorgesteld, rechts martelares Akilinia en non Matrona.

De ikoon is niet alleen op grond van de stijl, het kleurgebruik en de centrale iconografie maar ook op grond van de bisschop Silvester uit een grensgebied met het Westen afkomstig.

AUGUSTUS 2013
»
1-8-2013
Moeder Gods van de Hymne “O Albezongene”

027-aangepast

De Moeder Gods, afgebeeld in halfformaat, draagt het Christuskind op haar linkerarm en wijst met de rechterhand op hem. Het maphorion van de Moeder Gods is zeer kleurrijk uitgevoerd en op de zomen is een tekst geschreven die afkomstig is uit het dertiende Kontakion van de Akathistos Hymne: “O albezongen Moeder, die geboorte heeft gegeven aan het Heiligste Woord der Heiligen, neem nu dit offer aan, red ons van het kwaad en bewaar ons voor toekomstige straf, U, die wij roepen, Alleluja.”

De drie sterren die normaliter op het maphorion zijn afgebeeld, zijn vervangen door portretten van engelen. In de nimbus van de Moeder Gods is een kroon geschilderd. Het Christuskind is eveneens gekleed in een kleurige mantel. De linkerknie is enigszins opgetrokken en een deel van het linkerbeen is ontbloot. Met beide armen reikt het Kind naar de Moeder. Het feest van de Moeder Gods Ovsepetaja wordt op 6 oktober gevierd.

JULI 2013
»
9-7-2013
Aartsengel Gabriël

Aartsengel Gabriel 016-rgbOp deze ikoon is de Aartsengel Gabriël frontaal en ten voeten uit afgebeeld. In zijn rechterhand draagt de Aartsengel een lelietak als teken van zuiverheid. Met de rechterhand houdt hij een lantaarn als baken en verlichting op het donkere pad.

De iconografie van deze ikoon kent zeer nadrukkelijke westerse invloeden. De datering is dan ook laat, dat wil zeggen aan het einde van de negentiende eeuw. De Russische ikonenschilders baseerden zich in die periode steeds meer op de in hun ogen “moderne” westerse kunst.

JUNI 2013
»
7-6-2013
Christus Koning der Koningen en Hogepriester

0306Christus Pantokrator (“Albeheerser”) is gezeten op zijn troon. De troon is in barokke stijl geornamenteerd en geplaatst op een wolkendek, symbool voor het hemelrijk. Christus draagt op zijn hoofd een kroon en is gekleed in koninklijk gewaad. Met zijn rechterhand brengt Christus de vredesgroet, terwijl de linkerhand een bol vasthoudt. De achtergrond van de afbeelding is versierd met bladmotieven, die in reliëf in het hout gestoken zijn, waardoor het lijkt alsof de ikoon wordt bedekt door een oklad (bekleding).

Zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament zijn verwijzingen te vinden naar het Koningschap en het Hogepriesterschap van Christus. Christus als de erfhouder van de troon van koning David rechtvaardigt Hem als een vorst. In profetieën en psalmen wordt regelmatig voorzegd dat een (eeuwig) koningschap zal berusten bij de Allerhoogste. Teksten van Jeremia, Jesaja en Daniël en de psalmen 2, 11, 45, 47, 72, 103, 110 en 145 zijn enkele aansprekende voorbeelden. In het Nieuwe Testament legt vooral de evangelist Matteüs de nadruk op de komst van het Koninkrijk der Hemelen. Christus’ functie als priester wordt in verband gebracht met psalm 110: “De Heer heeft gezworen, en komt op zijn eed niet terug: Je bent priester voor eeuwig, zoals ook Melchisedek was.”

Koning en priester Melchisedek is een belangrijk prototype van Christus: als vorst heeft ook hij een offer van brood en wijn aan God opgedragen, zoals Christus in het Laatste Avondmaal. In de  iconografie van de oosterse kerk draagt Christus gelijk de sterfelijke keizer derhalve het purperen colobium, de gouden clavi (zie inleiding), soms een kroon, zetelt Hij op een troon met een kussen onder de voeten. Gelijk de sterfelijke hogepriester draagt Hij een omophorion (bisschopsstola) en soms een mitra.

MEI 2013
»
1-5-2013
Vurige hemelvaart van de profeet Elia

05_13-Vurige-Hemelvaart-062Ikoon waarop meerdere gebeurtenissen uit het leven dan de oudtestamentische profeet Elia zijn afgebeeld. Links in is te zien hoe Elia neergezeten in de buurt van de beek Kerit door een raaf van voedsel wordt voorzien. Linksonder wordt Elia getroost door een engel. Midden onder slaat Elia met zijn mantel op de rivier Jordaan, om deze met zijn leerling Elisa droogvoets over te steken. De bovenste helft wordt vrijwel geheel gevuld met de voorstelling van de vurige hemelvaart van Elia. Elia is aan het einde van zijn leven niet gestorven, maar rechtstreeks naar het Paradijs gegaan, waar hij samen met Henoch de Goede Moordenaar zal verwelkomen, zoals op de ikoon van de Anastasis vaak wordt weergegeven. Vier gevleugelde paarden trekken een kar ten hemel. Elia werpt Elisa zijn mantel toe. Elia wordt in Rusland geëerd als beschermer tegen onder meer droogte en blikseminslag. Het feest van de profeet Elia wordt op 20 juli gevierd.

APRIL 2013
»
8-4-2013
De Mirredragende vrouwen bij het graf van Christus

026

Centraal de vrouwen die het lichaam van de gestorven Christus willen balsemen. Aan het hoofdeinde van het graf zien zij een engel die hen de blijde boodschap van Christus’ opstanding verkondigt. De doeken, waarin de gestorven Christus was gewikkeld, liggen nog in het graf. Enigszins in de achtergrond is te zien hoe Christus aan Maria van Magdala verschijnt in de hof waarin het graf is gelegen. Deze voorstelling, genaamd Noli me tangere (“raak mij niet aan”), wordt ook wel afzonderlijk op ikonen afgebeeld. Nog verder op de achtergrond is de stad Jeruzalem voorgesteld. De begraafplaatsen bevinden zich immers altijd buiten de stadsmuren.

Het moment noch het feit van Christus’ Opstanding wordt in de evangeliën beschreven. Geen mens is ook getuige geweest van de Opstanding. Het moment vlak na de Opstanding wordt in de ikoon van de Mirredragende vrouwen bij het graf van Christus geïllustreerd: het lege graf is het teken van Christus’ Verrijzenis.

De vier evangelisten geven allen een verschillende beschrijving van de vrouwen aan het graf:

Matteüs noemt Maria van Magdala, de andere Maria en een engel, Marcus noemt Maria van Magdala, Maria Salomé, Maria Jakobus en een man, Lucas noemt Maria van Magdala, Johanna, Maria Jakobus en andere vrouwen en Petrus, terwijl Johannes alleen Maria van Magdala en Simon Petrus noemt. Op de ikoon wordt slechts een vrouw met naam genoemd, namelijk de Moeder Gods. De grote hoeveelheid van gestapelde nimbi (maar liefst dertien) doet een grote toeloop vanuit de stad Jeruzalem vermoeden, waarbij de aanschouwer wellicht wordt uitgenodigd zich aan te sluiten.

MAART 2013
»
4-3-2013
Intocht van Christus in Jeruzalem

004

Centraal is voorgesteld Christus, die gezeten op een ezelsveulen van de Olijfberg de poorten van Jeruzalem binnenrijdt. Achter het veulen lopen de discipelen, die op de ikoon als de apostelen des Heren zijn aangeduid. Zij wijzen in verwondering op het schouwspel dat zich voor hen voltrekt. Twee jonge mannen leggen hun mantels en palmtakken op de grond uitgespreid, ten teken van blijdschap en grote eer die men gewoon was alleen koningen en hooggeplaatsten daarmee te bewijzen. In de poorten van de stad staat een menigte mensen. In de voorste rangen staan de farizeeërs en schriftgeleerden die met afkeurende blikken toezien op de intocht.

Christus wordt als een Koning binnengehaald, maar het is een koningschap dat niet van deze wereld is. De nederigheid van Christus blijkt uit het feit, dat Hij op een ezelsveulen, het laagste lastdier, de poorten van Jeruzalem binnengaat en niet op een edel paard, zoals alle regerende vorsten. Zelfs het veulen buigt zijn kop.

Bijzonder is, dat de Intocht van rechts naar links op de ikoon is weergegeven, terwijl gewoonlijk de looprichting van links naar rechts is. Het feest van de Intocht van Christus wordt op de zondag voorafgaand aan Pasen gevierd.

JANUARI 2013
»
2-1-2013
Opwekking van Lazarus

Ikoon waarop de opwekking van Lazarus (Joh. 11, 1-44) is afgebeeld. Centraal staat Christus, zijn rechterhand zegenend opgeheven naar de zojuist uit de dood opgewekte Lazarus. De in een lijkwade geklede Lazarus staat nog met beide benen in zijn graftombe in de opening van een spelonk, de beide handen gekruist voor zijn lichaam. Aan de voeten van Christus knielen Marta en Maria, de zusters van Lazarus, uit dankbaarheid voor het wonder van de opwekking van hun broer uit de dood. Achter Christus staan de discipelen, van wie Petrus vooraan staat. Zij hebben in eerbied en ontzag voor het wonder hun handen opgeheven.

De Opwekking van Lazarus wordt gevierd op de zaterdag voorafgaand aan de Intocht van Christus in Jeruzalem. Lazarus, die drie dagen na zijn sterven weer tot leven wordt gewekt is een voorafbeelding van Christus, die ook drie dagen na zijn kruisdood zal verrijzen.

Het is opvallend dat dit spectaculaire wonder slechts door een van de vier evangelisten wordt verwoord. De andere bronnen voor het wonder zijn de legende van de dood van Lazarus, die in 744 inKition op Cyprus opduikt en de legende uit de 11de/12de eeuw, waarin een Bethanische broer en zussen naar Marseille vluchten en waar hij bisschop van Autun wordt. Deze laatste overlevering heeft overigens geen invloed gehad op de ikonenschilderkunst.

NOVEMBER 2012
»
26-11-2012
Annunciatie aan de Moeder Gods

Afbeelding van de aankondiging van Christus’ geboorte door de aartsengel Gabriël aan de Moeder Gods. Links zien we de aartsengel Gabriël, die zijn rechterhand tegelijkertijd groetend en zegenend opheft.

Als de boodschapper van God draagt hij een staf, die afgeleid is van de boodschappersstaf van de koerier der goden Mercurius/Hermes. Rechts staat de Moeder Gods op uit haar zetel, waar ze wol voor het voorhangsel van de tempel zat te spinnen, en buigt eerbiedig het hoofd. In de achtergrond zijn twee gebouwen te zien als verwijzing naar het Oude en Nieuwe Testament. Op veel ikonen van de Annunciatie aan de Moeder Gods is tussen de gebouwen ook een doek te zien, die enerzijds aangeeft dat de Aankondiging binnenshuis plaatsvindt en daarnaast de overgang tussen het Oude en Nieuwe Verbond symboliseert.

 

OKTOBER 2012
»
29-10-2012
Deësis

Deësis is het Griekse woord voor verzoek. Op deze ikoon hebben de Moeder Gods en Johannes de Voorloper in voorbede hun hoofd naar de centraal afgebeelde Christus Pantokrator (“Albeheerser”) gewend. Christus toont een geopend evangelieboek en maakt met zijn rechterhand een zegenend gebaar. De Moeder Gods en Johannes de Voorloper wijzen beiden met een hand op Christus en houden met de andere hand een geopende tekstrol vast.

De Moeder Gods richt een specifiek gebed tot haar Zoon: “Heerser Jezus, Christus, Zoon van God, verhoor uw eigen moeder.” Johannes toont de tekst: “Bekeert u en sta op, want het Rijk der Hemelen is nabij. Reeds ligt de bijl aan de wortel van de boom.”

8-10-2012
Intrede van de Moeder Gods in de Tempel

De opdracht van de Moeder Gods in de tempel wordt beschreven in het apocriefe evangelie van de geboorte van Maria of het zogenaamde proto-evangelie van Jakobus, dat omstreeks 150 geschreven is. Haar ouders Anna en Joachim brengen het meisje wanneer zij drie jaar is geworden naar de tempel. Joachim zegt dan: “Roept de reine dochters van de Hebreeën en laten zij ieder een lamp nemen en die branden, opdat het kind zich niet omkeert en haar hart van de tempel van de Heer wordt weggelokt.”

De drie meisjes met hun kaarsen staan hier als een haag tussen de ouders en de Moeder Gods in. Als de Moeder Gods omkijkt, zal zij de flikkerende vlammetjes zien en zich niet verlaten voelen, als Joachim en Anna de tempel zonder haar verlaten. De hogepriester Zacharias ontvangt de Moeder Gods en zet haar op de derde tree van het altaar en negen jaar lang blijft zij in de tempel. De ikoon is een typisch voorbeeld van de stijl die behoort tot de tijd van de Bulgaarse Wedergeboorte. Ikonen uit deze periode zijn vrolijk van kleur en ademen een zekere realiteit en opluchting.

SEPTEMBER 2012
»
1-9-2012
Vaderschap

Rusland, ca. 1700
69 x 62½ cm

Strikt genomen mag in de orthodoxe kerk God de Vader (Sebaot) niet worden afgebeeld, omdat alleen datgene of diegene mag worden weergegeven dat of die door mensenogen gezien is. Niettemin is een voorstelling van de Heilige Drievuldigheid, zoals op deze ikoon te zien is, niet uitzonderlijk. God de Vader is afgebeeld in de persoon van een oudere man – een verwijzing naar het visioen van de profeet Daniël: ”Ik zag dat er tronen werden neergezet en dat er een oude wijze plaatsnam. Zijn kleed was wit als sneeuw, zijn hoofdhaar als zuivere wol. Zijn troon bestond uit vuurvlammen, de wielen uit laaiend vuur” (Dan. 7, 9). Hij maakt met beide handen een zegenend gebaar en zijn hoofd is omgeven door een achtpuntige ster. Het blauw in deze ster verwijst naar de hemel, het rood naar de aarde. De achtpuntige ster, waarvan slechts zeven punten zichtbaar zijn, heeft ook een andere symbolische betekenis. De achtste tijd is de oneindige, eeuwige en volmaakte tijd. Deze tijd zal aanbreken na het Laatste Oordeel en is derhalve nog onzichtbaar voor de wereld. Slechts aan God is het moment van het aanbreken van de achtste tijd bekend. In de schoot van God de Vader is Christus Immanuël afgebeeld. Boven Christus, eveneens in een medaillon, een duif als teken van de Heilige Geest.

AUGUSTUS 2012
»
3-8-2012
Vurige hemelvaart van de profeet Elia

Rusland, ca. 1700
34½ x 28 cm

Ikoon waarop meerdere gebeurtenissen uit het leven dan de oudtestamentische profeet Elia zijn afgebeeld. Links in is te zien hoe Elia neergezeten in de buurt van de beek Kerit door een raaf van voedsel wordt voorzien. Linksonder wordt Elia getroost door een engel. Midden onder slaat Elia met zijn mantel op de rivier Jordaan, om deze met zijn leerling Elisa droogvoets over te steken. De bovenste helft wordt vrijwel geheel gevuld met de voorstelling van de vurige hemelvaart van Elia. Elia is aan het einde van zijn leven niet gestorven, maar rechtstreeks naar het Paradijs gegaan, waar hij samen met Henoch de Goede Moordenaar zal verwelkomen, zoals op de ikoon van de Anastasis vaak wordt weergegeven. Vier gevleugelde paarden trekken een kar ten hemel. Elia werpt Elisa zijn mantel toe. Elia wordt in Rusland geëerd als beschermer tegen onder meer droogte en blikseminslag

JULI 2012
»
1-7-2012
Christus de Goede Herder

Rusland, 18e eeuw
27 x 21½ cm

De iconografie van de Goede Herder is een afgeleide van de klassieke Romeinse herder, die een schaapje op de schouder neemt. In de vroeg-christelijke catacomben en op sarcofagen is de Goede Herder een geliefde voorstelling, die de gestorvenen de troost geeft dat zij in goede handen zijn terechtgekomen, dat over hen wordt gewaakt en dat zij deel uitmaken van de Kudde van Geloofsgemeenschap, die door Christus wordt geleid. Christus als de Goede Herder is een reddingsbeeld geworden, waarbij wordt teruggegrepen op teksten waarin Christus zichzelf met een herder vergelijkt (bijvoorbeeld Joh. 10, 11: “Ik ben de goede herder. Een goede herder geeft zijn leven voor de schapen”) en een gelijkenis, waarin een herder het verloren schaap bij de kudde terugbrengt (Luc. 15, 2-6).

In het Westen heeft de Goede Herder een ononderbroken ontwikkeling doorgemaakt, maar in de oost-christelijke iconografie is het beeld op de achtergrond geraakt. Door vooral de contacten van West-Rusland (Ukraine, Wit-Rusland) met het Westen (Polen, Hongarije) is de Goede Herder in die westers Russische gebieden weer als devotiebeeld teruggekeerd. De iconografie is nu meer Barok beïnvloed en lijkt eerder op een schilderij dan op een ikoon.

MEI 2012
»
19-5-2012
Hemelvaart van Christus

Christus wordt door twee engelen ten hemel gedragen. Christus is niet meer afgebeeld in zijn menselijke gedaante, maar als God. Als symbool van deze verheerlijking is de figuur van Christus omringd door een stralende mandorla. De blik van Christus is gericht op de figuren die op de aarde achterblijven en ook zijn handen houdt Hij zegenend omlaag. Centraal tussen de achterblijvende discipelen staat de Moeder Gods als beschermster van de Kerk. Aan weerszijden van de Moeder Gods staan engelen die gekleed zijn in stralend witte gewaden. De functie van de engelen is tweeledig: allereerst wijzen de engelen met een hand op de ten hemelvarende Christus. Tegelijkertijd hebben beiden ook hun hoofd vertroostend naar de achterblijvende discipelen gebogen. Links staat Petrus, hoofd van de achterblijvende kerk van Christus. Hij heeft zijn hoofd fier omhooggeheven en wijst mee met de engel. Rechts staat Johannes. Hij heeft zijn hand voor de borst geslagen en lijkt nog te treuren om het afscheid van zijn Meester.

APRIL 2012
»
19-4-2012
Aartsengel Gabriël

Op deze ikoon is de Aartsengel Gabriël frontaal en ten voeten uit afgebeeld. In zijn rechterhand draagt de Aartsengel een lelietak als teken van zuiverheid. Met de rechterhand houdt hij een lantaarn als baken en verlichting op het donkere pad.

De iconografie van deze ikoon kent zeer nadrukkelijke westerse invloeden. De datering is dan ook laat, dat wil zeggen aan het einde van de negentiende eeuw. De Russische ikonenschilders baseerden zich in die periode steeds meer op de in hun ogen “moderne” westerse kunst.

MAART 2012
»
18-3-2012
Intocht van Christus in Jeruzalem

Centraal is voorgesteld Christus, die gezeten op een ezelsveulen van de Olijfberg de poorten van Jeruzalem binnenrijdt. Achter het veulen lopen de discipelen, die op de ikoon als de apostelen des Heren zijn aangeduid. Zij wijzen in verwondering op het schouwspel dat zich voor hen voltrekt. Twee jonge mannen leggen hun mantels en palmtakken op de grond uitgespreid, ten teken van blijdschap en grote eer die men gewoon was alleen koningen en hooggeplaatsten daarmee te bewijzen. In de poorten van de stad staat een menigte mensen. In de voorste rangen staan de farizeeërs en schriftgeleerden die met afkeurende blikken toezien op de intocht.

Christus wordt als een Koning binnengehaald, maar het is een koningschap dat niet van deze wereld is. De nederigheid van Christus blijkt uit het feit, dat Hij op een ezelsveulen, het laagste lastdier, de poorten van Jeruzalem binnengaat en niet op een edel paard, zoals alle regerende vorsten. Zelfs het veulen buigt zijn kop.

FEBRUARI 2012
»
17-2-2012
Intrede van de Moeder Gods in de Tempel

De presentatie van de Moeder Gods in de tempel wordt beschreven in het apocriefe evangelie van de geboorte van Maria. Dit evangelie is omstreeks 150 geschreven en wordt ook wel het proto-evangelie van Jakobus genoemd.

Haar ouders Anna en Joachim brengen Maria wanneer zij drie jaar is geworden naar de tempel. Daar wordt het meisje ontvangen door de hogepriester Zacharias. Joachim zegt dan: “Roept de reine dochters van de Hebreeën en laten zij ieder een lamp nemen en die branden, opdat het kind zich niet omkeert en haar hart van de tempel van de Heer wordt weggelokt.” De drie meisjes met hun kaarsen staan hier als een haag tussen de ouders en de Moeder Gods in. Als de Moeder Gods omkijkt, zal zij de flikkerende vlammetjes zien en zich niet verlaten voelen wanneer Joachim en Anna de tempel zonder haar verlaten.

De ikoon is een typisch voorbeeld van de stijl die behoort tot de tijd van de Bulgaarse Wedergeboorte. Ikonen uit deze periode zijn vrolijk van kleur en ademen een zekere realiteit en opluchting.

JANUARI 2012
»
6-1-2012
De doop van Christus in de Jordaan

Christus wordt gedoopt door Johannes de Voorloper, die in eerbied voorover gebogen is naar zijn Meester. Vanuit de hemel daalt Gods Geest neer, in de gedaante van een duif. Op de rechteroever zijn drie engelen getuige van het tafereel. Hun handen zijn uit eerbied bedekt met doeken.

Op de ikoon wordt op het moment van de Doop de Drieëenheid weergegeven: God de Vader spreekt vanuit het in beeld gebrachte godsteken, de Heilige Geest daalt in de gedaante van de duif af en Christus de Zoon staat in de rivier. De Triniteit wordt ook benadrukt door de drie stralen, waarin de straal uit het godsteken eindigt.

DECEMBER 2011
»
3-12-2011
Geboorte van Christus

Centraal afgebeeld is de Moeder Gods, die naast het rotshol op een baarkussen ligt en haar gezicht heeft afgewend van de kribbe met het Christuskind. Links naast de kribbe zijn drie Wijzen afgebeeld die geschenken brengen en het kind aanbidden.

In de achtergrond staan de os en de ezel in de opening in de bergen. Geheel bovenaan zijn de ster van Bethlehem en een tweetal engelen te zien. Zij wijzen de aanschouwer op het wonder dat heeft plaatsgevonden. De straal, die uit het godsteken naar de grot schiet, eindigt in drie punten, die verwijzen naar de Triniteit. Rechts naast de Moeder Gods is een toegesnelde herder en rechtsonder de eerste wassing van Christus door de vroedvrouwen afgebeeld. Linksonder wordt de twijfelende Jozef door een woestijnbewoner bezocht, die de voorspellingen kende en hem wil geruststellen, omdat alles wat is gebeurd, voorzegd is.

OKTOBER 2011
»
1-10-2011
Moeder Gods van Tichvin

Moeder Gods afbeelding van het type Hodegetria (“Zij die de Weg wijst”). De Moeder Gods heeft het Christuskind op haar schoot en wijst met de rechterhand op hem. Het Kind houdt in de linkerhand een schriftrol en maakt met de rechterhand een zegenend gebaar. Kenmerkend voor dit type afbeelding is dat het Christuskind de hiel van zijn rechtervoet toont, een verwijzing naar Genesis 3, 15: “Vijandschap sticht ik tussen jou (satan in de gedaante van de slang) en de vrouw, tussen jouw nageslacht en het hare: zij verbrijzelen je kop, jij bijt hen in de hiel.”

Vissers zagen in 1383 de Moeder Gods met Kind op een wolk boven het Ladoga-meer bij Tichvin bij Novgorod. Steeds weer verscheen de ikoon. Op de plaatsen van verschijning bouwden de gelovigen uit dankbaarheid een kapel, totdat de Moeder Gods in het stadje Tichvin is gebleven. De kerk is meermalen door brand verwoest, maar de ikoon bleef ongeschonden. Ook vijandelijke aanvallen werden door het ronddragen van de ikoon telkens weer afgewend.

SEPTEMBER 2011
»
4-9-2011
Joris de Drakendoder

Volgens de legende werd Joris in de derde eeuw geboren in Kappadocië, gelegen in Klein-Azië (het huidige centraal Turkije). Toen Joris een volwassen man was geworden trad hij in dienst van het Romeinse leger, waar hij opklom tot commandant in de elitetroepen van keizer Diocletianus (284-305).

Omdat Joris weigerde mee te werken aan de vervolging van Christenen en zich openlijk in de senaat uitsprak tegen de christenvervolging door Diocletianus, werd hij ter dood veroordeeld. Door een aaneenschakeling van wonderen overleefde Joris een reeks martelingen en pogingen om hem ter dood te brengen. Uiteindelijk werd hij toch onthoofd op 23 april in het jaar 303. Een van de belangrijkste wonderen die Joris gedurende zijn leven mocht verrichten was het doden van een draak. Op de ikoon is Joris afgebeeld als Romeinse soldaat met een wapperende rode mantel. Gezeten op zijn paard doorboort hij de draak. In de achtergrond kijkt de vorst vanaf de stadsmuren toe hoe zijn dochter van een wisse dood wordt gered. Een engel houdt een kroon boven het hoofd van Joris als symbool van de triomf van het Goede over het Kwade.

AUGUSTUS 2011
»
4-8-2011
Opwekking van Lazarus

Ikoon waarop de opwekking van Lazarus (Joh. 11, 1-44) is afgebeeld. Centraal staat Christus, zijn rechterhand zegenend opgeheven naar de zojuist uit de dood opgewekte Lazarus.

De in een lijkwade geklede Lazarus staat nog met beide benen in zijn graftombe in de opening van een spelonk, de beide handen gekruist voor zijn lichaam. Aan de voeten van Christus knielen Marta en Maria, de zusters van Lazarus, uit dankbaarheid voor het wonder van de opwekking van hun broer uit de dood. Achter Christus staan de discipelen, van wie Petrus vooraan staat. Zij hebben in eerbied en ontzag voor het wonder hun handen opgeheven.

JULI 2011
»
1-7-2011
Oudtestamentische Triniteit

Het bezoek van de drie mannen aan Abraham (Gen. 18) wordt beschouwd als een voorafbeelding van de Heilige Drieëenheid. Op de ikoon is te zien hoe de drie mannen onder een boom (de eik van Mamre) aan een tafel hebben plaatsgenomen.

Sara, de vrouw van Abraham, bereidt koeken in haar woning. Abraham slacht een kalf, dat hij door een knecht laat bereiden en geeft de mannen te eten. Het is opvallend dat de mannen zijn afgebeeld als gevleugelde engelen als symboliek voor de goddelijke verschijning van Vader, Zoon en Heilige Geest. Dit wordt verder op de ikoon benadrukt door de buitenste engelen: hun voeten raken de grond niet. Opvallend is ook de gedekte tafel: één van de engelen doopt zijn hand in de kelk, terwijl de andere twee een zegenend gebaar maken. Dit kan worden gezien als een verwijzing naar het lijden van Christus en de eucharistie.

JUNI 2011
»
2-6-2011
Christus Pantokrator

Christus is als Albeheerser op een troon in de hemelse sferen gezeten. Hij is gehuld in het gouden gewaad van de reeds ten hemel gevaren Christus. Op zijn schoot heeft Hij het opengeslagen boek met de tekst: “Komt allen tot Mij, die vermoeid zijt en belast zijt en Ik zal u verlichting schenken” (Mat. 11, 28).

Rond Christus zijn een vierpuntige rode ruit (drie punten zijn zichtbaar) en een blauwe mandorla met cherubijnen en serafijnen zichtbaar. Met zijn voeten steunt Christus op de thronen, de vurige raderen met ogen. Het buitenste rode vierkant heeft in de hoeken de symbolen van de vier evangelisten, Matteüs de mens, Marcus de adelaar, Johannes de leeuw en Lucas de stier. Vanuit Christus gaan telkens drie stralen naar de evangelisten, die daarmee de gaven van de Drieëenheid krijgen, de inspiratie voor hun evangelie. De ikoon was ooit het centrum van een Deësisrij in een kerkikonostase.

MEI 2011
»
3-5-2011
Hemelvaart van Christus

Christus wordt door twee engelen naar de hemel gedragen. Als symbool van deze verheerlijking is de figuur van Christus omringd door een stralende mandorla.

De blik van Christus is gericht op de figuren die op de aarde achterblijven en ook zijn handen houdt Hij zegenend omlaag. Centraal tussen de achterblijvende discipelen staat de Moeder Gods (Maria). Aan beide kanten van de Moeder Gods staan engelen die gekleed zijn in stralend witte gewaden. Naast de linker engel staat Petrus met zijn hoofd fier omhoog geheven. Naast de rechter engel staat Johannes; hij heeft zijn hand voor de borst geslagen.

MAART 2011
»
2-3-2011
Anastasis

Centraal Christus, afgebeeld in een mandorla, die de poorten van het rijk van de Dood in de onderwereld vertrapt. Geheel onderaan is de donkere onderwereld op de ikoon geschilderd als een bijna zwarte rand onder de bergen. Christus heeft de hand uitgestrekt naar Adam, de eerste mens, om hem te redden van de Dood.

Hij pakt Adam altijd bij de pols, om zo via de levensslagader het leven aan Adam te geven. Tegenover Adam staat Eva, de eerste vrouw. Zowel Adam als Eva staan op het punt om uit een geopende graftombe te stappen. Achter Adam staan de koningen Salomo en David en andere uitverkorenen, van wie slechts de nimbi zichtbaar zijn. Achter Eva staat een stoet van oudtestamentische heiligen die doorloopt tot in een bergspelonk in de achtergrond. De ikoon van de Nederdaling ter Helle, ook een artikel in de Geloofsbelijdenis, is de ikoon die behoort bij het Paasfeest, wanneer Christus de mensheid uit de dood doet opstaan. De bron van deze Opstanding door Christus is het apocriefe evangelie van Nikodemus, die uitgebreid de gang naar de Onderwereld en de discussie tussen degenen die in het Dodenrijk verblijven en Christus verwoordt. Omdat de Koning van de Onderwereld de deuren weigert te openen, breekt Christus deze met geweld.

JANUARI 2011
»
1-1-2011
Johannes de Voorloper

Deze ikoon is afkomstig uit Valachije, een gebied dat sterk onder de invloed heeft gestaan van de Griekse schildertraditie. Het levendige koloriet en de zwarte accenten en uiteraard de Griekse tekst zijn een duidelijk bewijs voor deze verwantschap.

Johannes de Voorloper (de Doper) is frontaal en ten voeten uit afgebeeld als engel, een verwijzing naar zijn functie als boodschapper van de komst van en wegbereider voor Christus. . In zijn linkerhand houdt Johannes een geopende schriftrol met de tekst “Bekeert u, want het Rijk der Hemelen is nabij.” Een staf in de vorm van een kruis rust tegen zijn schouder. Op de grond naast Johannes staat een kelk met daarin zijn hoofd. Na zijn gevangenneming zou Johannes op verzoek van Salomé, de stiefdochter van Koning Herodes, onthoofd worden. Aan de andere zijde van Johannes ligt een bijl tegen de stam van een boom waarvan één tak is afgehouwen. Dit is een verwijzing naar Matteüs 3,10, waarin Johannes tegen de Farizeeën en Sadduceeën zegt: “De bijl ligt al aan de wortel van de boom: iedere boom die geen goede vrucht draagt, wordt omgehakt en in het vuur geworpen” (zie ook Luc. 3, 9).

DECEMBER 2010
»
6-12-2010
Moeder Gods van Kykkos

Volgens de overlevering zou de eerste ikoon van het type Moeder Gods van Kykkos (Kikkskaja-Milostivaja) door de evangelist Lucas geschilderd zijn. Kenmerkend is dat het Christuskind op de linkerarm van de Moeder Gods zit en de wang tegen het gelaat van zijn Moeder heeft aangedrukt, terwijl de blik is afgewend. De Moeder Gods houdt met haar rechterhand de onderarm van het Kind vast. De ontblote beentjes van het Christuskind zijn een voorverwijzing naar het lijden van Christus.

Het Kind toont een geopende schriftrol, meestal met een tekstgedeelte uit Lucas 4, 18: “De Geest van de Heer rust op mij, want hij heeft mij gezalfd. Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan blinden het herstel van hun zicht, om onderdrukten hun vrijheid te geven.” of uit Jesaja 61, 1: “De geest van God, de Heer, rust op mij, want de Heer heeft mij gezalfd. Om aan armen het goede nieuws te brengen heeft hij mij gezonden, om aan verslagen harten hoop te bieden, om aan gevangenen hun vrijlating bekend te maken en aan geketenden hun bevrijding.” De ikoon heeft haar naam te danken aan de verblijfplaats in het Kykkos-klooster op het eiland Cyprus. Toen in 1576 de ikoon van een zilveren bekleding werd voorzien, is daar voor het eerst de naam Kikkiotissa in geschreven. Deze naam is in het Slavisch Kikkskaja geworden. Het feest van de Moeder Gods Kikkskaja-Molotsivaja wordt op 26 december gevierd.

NOVEMBER 2010
»
6-11-2010
Heilige Alexander Nevski

Alexander Jaroslavič was de tweede zoon van vorst Jaroslav en werd geboren in het jaar 1220.

In 1236 wordt de jonge Alexander vorst van Novgorod. Relatief kort voor zijn geboorte, in 1204, was het centrum van de Oosterse Kerk, Byzantium, het huidige Constantinopel, veroverd, geplunderd en deels verwoest door de christenen van de Vierde Kruistocht. Toen Alexander 20 jaar oud was (dat was in het jaar 1240), gaf Paus Gregorius de IX de Zweden opdracht om het Russische land binnen te vallen en het volk te onderwerpen aan het Rooms-katholieke geloof. Alexander trok ten strijde tegen deze kruistocht en versloeg het Zweedse leger aan de oevers van de rivier Neva. Vandaar dat Alexander vanaf dat moment ook de bijnaam Nevski (letterlijk ‘van Neva’) kreeg. Nog geen twee jaar na de smadelijke nederlaag van de Zweden, stuurde de paus opnieuw een leger naar de Russen. Ditmaal was het de Duitse Orde, de Teutonen, na de Tempeliers een van de belangrijkste en machtigste ridderorden in het Roomse Rijk. De Duitse Ridders hadden aanvankelijk succes. Ze veroverden de stad Pskov, een centrum van handel, religie en kunst. Alexander trok echter weer ten strijde en werd volgens de legende geholpen door heiligen en engelen (onder wie de aartsengel Michaël en de eerste Russische heiligen Boris en Gleb). De beide legers troffen elkaar op de ijsvlakte van het bevroren meer van Peipus (Estland). De strijd zou zo bloedig zijn geweest, dat het ijs wel leek te bewegen. Alexander won en de Duitse Orde werd gedecimeerd. In zijn latere leven zou Alexander een pact sluiten met de Mongolen, waardoor de Russisch-orthodoxe Kerk kon voortbestaan en de Russen voor totale onderwerping door de Mongolen behouden werden. Alexander stierf 1263 en werd in 1547 heilig verklaard. Zijn feestdag is op 23 november en de reliekenoverdracht naar het Alexander Nevski-klooster in Sint Petersburg wordt op 30 augustus herdacht.

SEPTEMBER 2010
»
6-9-2010
Zosima en Savvatij

De twee monniken Zosima en Savvatij, ten voeten uit en met hun lichaam driekwart naar elkaar gedraaid, houden een model van een klooster tussen hen in. Dit klooster is het Transfiguratieklooster op het eiland Solovki in de Noordelijke IJszee.

Savvatij kwam samen met een andere monnik, German geheten in 1429 in een wankel bootje naar het Grote Solovki-eiland, waar zij de enige bewoners, een vissersman en zijn vrouw, verjoegen om een kluis te stichten. Na de dood van Savvatij in 1435 ontmoette German de monnik Zosima († 1478), die wordt beschouwd als de stichter van het gemeenschapsklooster. Boven het klooster, in een wolkenband, een afbeelding van de Moeder Gods van het Teken. De feesten van de heiligen Zosima en Savvatij worden respectievelijk op 17 april en 27 september (hun sterfdagen) gevierd.

AUGUSTUS 2010
»
16-8-2010
Peter de Metropoliet van Moskou

Eupraxia, de moeder van Peter kreeg al voor zijn geboorte een visioen van een wit schaap (symbool van de bisschop).

Uit het hoofd van dit schaap groeide een boom met vruchten en brandende kaarsen groeide (symbool van de de gelovigen met de kerk). Peter trad in een klooster en kreeg vele volgelingen, waaruit het klooster van de Transfiguratie in L’vov groeide. In 1308 werd hij door de patriarch van Constantinopel, onder wiens jurisdictie de Kievo Rus’ en Rusland vielen, tot metropoliet van de Kiev en de gehele Rus’ benoemd. Een jaar later verhuisde de bisschopszetel naar Vladimir om in 1325 naar Moskou verplaatst te worden. Moskou kreeg meer macht, het Kremlin werd onder Peter verrijkt met de Ontslapenis-kathedraal, waar hij na zijn dood in 1326 werd bijgezet. Peter is op deze ikoon als de metropoliet van Moskou voorgesteld met zijn bisschoppelijke waardigheidstekenen: het omophorion of bisschopsstola, het kamelaukion of het hoofddeksel van de metropoliet, het epigonation (zakje op de knie) met de woorden “Jezus Christus, Overwinning”, de staf met dubbele slang, het medaillon. Hij staat op een voetenbankje of kussen, waarop een adelaar is voorgesteld, het oude wapen van Rusland, voordat de dubbelkoppige adelaar in de 15de eeuw zijn intrede deed. Bijzonder is de prachtige bloemdecoratie op het kleed van Peter. Peter wordt op 24 augustus (overbrengen van zijn relieken) en op 21 december (sterfdag) in de orthodoxe kerk herdacht.

JULI 2010
»
6-7-2010
Julitta en Kirik met vita

Centraal zijn de martelaren Julitta en Kirik (in het westen als Cyriacus bekend) frontaal en ten voeten uit afgebeeld. In de achtergrond is een viertal taferelen uit het leven van de beide heiligen afgebeeld.

De welgestelde weduwe Julitta en haar driejarige zoontje Kirik leefden in de stad Iconium in Klein-Azië. Om aan de christenvervolging van Diocletianus (284-305) te ontsnappen, lieten zij alle bezittingen achter en ontvluchtten zij de stad. Na enige omzwervingen werden zij in Tarsus gearresteerd en voor de vorst Alexander gebracht. Toen Julitta stokslagen moest ondergaan omdat zij niet op de avances van de heidense keizer wenste in te gaan begon Kirik zich te verzetten. Vorst Alexander nam hem op schoot om hem in bedwang te houden, maar het jongetje bleef roepen dat hij net als zijn moeder christen was en bij haar wilde zijn. Zelfs het uitsnijden van zijn tong kon het jongetje niet tot zwijgen brengen. Alexander onstak hierop in toorn en duwde de jongen zo hard van de trap waarop de troon stond, dat Kirik met zijn hoofd op de grond sloeg en stierf. Toen Julitta hierop God dankte dat haar zoon als martelaar gestorven was, liet Alexander haar martelen en onthoofden. De relieken van Julitta en Kirik werden ten tijde van keizer Constantijn de Grote ontdekt. Julitta en Kirik zijn beschermheiligen van het gezin en de genezing van zieke kinderen. Hun feest wordt op 15 juli gevierd.

APRIL 2010
»
1-4-2010
Aartsengel Gabriël

Na Michaël is Gabriël de hoogst aangeschrevene onder de zeven aartsengelen. De naam Gabriël betekent: ‘Sterke man van God’ en wordt zowel in het Oude als in het Nieuwe Testament genoemd. Gabriël is de belangrijkste boodschapper onder de aartsengelen. Hij is de engel die de wil van God bekend maakt aan de mensen.

In het Oude Testament zien we Gabriël wanneer hij door God naar Daniël wordt gestuurd met de opdracht Daniël moed in te spreken en hem de komst van de Messias te voorzeggen (Dan.8:15-27).Daniël heeft een visioen waarin een geweldige ram door een nog geweldiger bok wordt gedood. Het is Gabriël, die Daniël deze verschijning uitlegt als het einde der tijden. Later verschijnt Gabriël nog eens aan Daniël wanneer deze een smeekbede voor zijn volk uitspreekt. Gabriël brengt hem als antwoord daarop een voorspelling over de komst van de Messias (Dan. 9: 21-27). In het Nieuwe Testament wordt Gabriël genoemd in het evangelie van Lucas. Lucas bericht in de geboortegeschiedenissen dat Gabriël aan Zacharias verschijnt tijdens zijn tempeldienst (Lucas 1:5-20). Zacharias en zijn vrouw Elisabet zijn vroom en gelovig maar kinderloos en op leeftijd. Elisabet is onvruchtbaar. Dan kondigt Gabriël de geboorte aan van hun zoon, Johannes de Voorloper (de Doper). Een half jaar later kondigt Gabriël ook de geboorte van Christus bij de Moeder Gods aan, in de orthodoxie bekend als de Annunciatie (Luc.1:26-38). Hierbij vertelt Gabriël haar dat ook haar familielid Elisabet moeder wordt. Het feest van Gabriël wordt in de orthodoxe kerk gevierd op 26 maart, één dag na de annunciatie aan de Moeder Gods. Omdat 26 maart echter altijd in de vastentijd valt, is vanaf de negende eeuw een tweede feestdag aan hem gewijd op 13 juli.

IKOON VAN DE MAAND

28-1-2016
Opdragen van Christus in de Tempel
3-12-2015
Moeder Gods van Kykkos, Kikkskaja-Milostivaja
1-9-2015
Moeder Gods van de beschermende mantel
3-7-2015
Synaxis van de twaalf Apostelen